René Meulensteen

1964. Manchester United-ster Denis Law wint met zijn ploeg de FA Cup en wordt uitgeroepen tot Europees voetballer van het jaar. Het is ook het geboortejaar van Marco van Basten.
Het Utrechtse schoffie treedt een grote toekomst tegemoet. In het nietige Brabantse dorpje Beugen wordt ook ene René Meulensteen ter wereld gebracht. De kleine René wordt al snel een groot bewonderaar van het Manchester United met grootheden als Law, George Best en Bobby Charlton binnen de gelederen. Net zoals ieder jochie heeft hij maar één droom: profvoetballer worden.

Maar dat dit niet voor iedereen is weggelegd ondervindt Meulensteen aan den lijve. Hij is een technisch begaafde speler die echter de explosiviteit mist om het tot een profbestaan te schoppen. Bij zijn club VIOS’38 begint Meulensteen al snel zijn grenzen te verleggen en gaat hij als jeugdspeler de pupillen van de plaatselijke trots van Beugen trainen.

fulham-boss-rene-meulensteen-bryan-ruiz-is-going-but-dimitar-berbatov-is-staying1985. Marco van Basten evenaart het record van zijn leermeester Johan Cruijff door zes doelpunten te scoren in één wedstrijd. Zijn ster is rijzende. Het is echter ook het jaar dat de 21-jarige René Meulensteen onbewust zijn eerste stap zet naar een veelbelovende trainerscarrière. “Ik weet nog dat ik door het centrum van Boxmeer wandelde en een boekhandel binnenliep. Daar zag ik een boek liggen wat meteen mijn aandacht trok.” Voetbal, het leerplan voor de ideale voetballer. Bedacht door Wiel Coerver, uitgewerkt door Johan Derksen. Respectievelijk de goeroes onder de techniektrainers en de voetbaljournalisten. Een beter begin kan Meulensteen niet maken. “Het voorwoord sprak me enorm aan. Ik las normaal nooit boeken, maar in deze materie ben ik me echt gaan verdiepen.” Iedere kap, draai- of schijn beweging die in de ‘voetbalbijbel’ staat maakt Meulensteen zich eigen.

1993. Marco van Basten maakt wegens een slepende enkelblessure noodgedwongen een einde aan zijn imposante voetbalcarrière en wordt uitgezwaaid in een kolkend San Siro. Ook René Meulensteen besluit op 29-jarige leeftijd om zijn kicksen aan de wilgen te hangen en zich definitief te richten op zijn trainersloopbaan. “De laatste twee seizoenen speelde ik in het tweede elftal van NEC waar ik ook de jeugd trainde. In de tussentijd heb ik mijn trainerpapieren gehaald. Maar hier kon ik hooguit een hoofdklasser mee trainen. ” Omdat Meulensteen niet de gewenste voetbalachtergrond heeft is de kans dat hij wordt toegelaten tot de Cursus Betaald Voetbal zou goed als uitgesloten, daar waar spelers van het kaliber Van Basten bij wijze van spreken het papiertje alleen maar hoeven op te halen in Zeist en linea recta aan de slag kunnen. Meulensteen: “Ik vind dat eerlijk gezegd ontzettend bekrompen.”

De persoonlijke kennismaking met Wiel Coerver brengt echter uitkomst. “Hij vroeg me om met hem mee te gaan naar Qatar.” De dorpsjongen gaat dan ook in op de avances van zijn leermeester en trekt de wijde wereld in. Meulensteen is in totaal acht jaar lang werkzaam voor de nationale voetbalbond en diverse clubs binnen de oliestaat. “Ik heb vijf jaar met Wiel Coerver samengewerkt. Deze periode was ontzettend belangrijk voor mijn ontwikkeling als trainer. Ik wist dat ik in Nederland niet de kans zou krijgen om mijn trainerspapieren te kunnen halen en voor een BVO te gaan werken. Tijdens mijn periode in Qatar vloog ik dan ook vaker op en neer naar Engeland.”

play-like-champions-211Engeland, de bakermat van het voetbal. Hier wordt Meulensteen wel gewoon toegelaten tot alle trainerscursussen. “Ik weet nog dat goed dat ik mijn eerste cursus, de zogeheten International Pre-lim Course, met ongeveer veertig trainers uit twintig verschillende landen volgde. Om het Engelse voetbal te promoten kwam er een handelaar met een kar vol shirts langs. Ik heb er toen eentje van United gekocht. Dat met die touwtjes. Weet je wel, met SHARP als sponsor”, grijnst Meulensteen. De opleidingen zijn een eitje voor de Brabander wiens kwaliteiten niet onopgemerkt blijven. “Ik kwam in contact met Dave Richardson. Hij was op dat moment het hoofd van de coöperatie Premier League. Dave zag dat de Engelsen nog de traditionele trainingsmethoden hanteerden op de voetbalacademies. Hij vond dat het tijd werd voor verandering en wilde techniektrainers aanstellen. Hier zat men in Engeland echter niet op te wachten”, weet Meulensteen nog.

Maar twee dagen voordat Meulensteen opnieuw naar Engeland afreist voor een trainersbijeenkomst krijgt Richardson een telefoontje van een zekere Les Kershaw. Niemand minder dan de Academy Manager van Manchester United. Of hij nog een techniektrainer op de kop kan tikken. “Jazeker, maar het is geen Engelsman”, zegt Richardson er meteen bij. Meulensteen wordt al snel door Sir Alex Ferguson zelf uitgenodigd voor een stageweek. Dat Ferguson niet alleen oog heeft voor talentvolle voetballers blijkt al snel. René Meulensteen ruilt het snikhete Midden-Oosten in voor het regenachtige Engeland.

In het najaar van 2000 wordt de Coerver-adept aangesteld als Skills ans Development Coach. Hij is verantwoordelijk voor het coördineren van de techniektrainingen binnen de gehele jeugdopleiding van de club die al zoveel sterren heeft voortgebracht. Meulensteen geeft echter aan dat ook de toppers van vandaag de dag nog een heleboel van hem kunnen leren. “Er viel nog genoeg winst te behalen. Ik kreeg dan ook in een later stadium de mogelijkheid om spelers van het eerste elftal individueel te gaan begeleiden. Diego Forlán is hier een goed voorbeeld van. Ruud van Nistelrooij scoorde destijds aan de lopende band, maar bij Diego wilde het maar niet vlotten. Dat kwam omdat hij in de meeste één-tegen-één situaties niet wist wat hij moest doen. Diego is tweebenig, maar wist deze kwaliteit niet optimaal te benutten. ’’ Nadat Forlan onder is genomen door Meulensteen volgt het resultaat al snel. De Uruguayaan vertrekt weliswaar naar Spanje, maar groeit daar wel uit tot een heuse goalgetter.

Als Meulensteen in 2005 de UEFA Pro Licence bemachtigt besluit hij een jaar later om Manchester United in te ruilen voor het Deense Bröndby IF. Hier volgt hij Michael Laudrup op als hoofdtrainer. “Toen ik Manchester United verliet voelde ik al snel dat ik geen afscheid nam van zomaar een werkgever. Als klein kind was ik al fan van de club. Heel raar, want destijds was er niet eens zoveel Engels voetbal op televisie. Alleen de FA Cup-finales kregen we te zien. Ik heb echter altijd een speciaal gevoel gehad bij deze club.”

Het avontuur in Scandinavië is van korte duur en Meulensteen wordt vervolgens opnieuw in de armen gesloten door zijn oude liefde. Sir Alex Ferguson voegt hem toe aan zijn staf als techniektrainer en steeds vaker verzorgt Meulensteen ook de veldtraining van het eerste elftal. Fergie biedt hem de kans om met de allerbeste voetballers op deze aardbol te gaan werken. Het respect voor de Schotse oefenmeester zit dan ook heel diep. Meulensteen heeft het steevast over the manager als we over één van de succesvolste trainers op deze aarde praten. “Iedereen heeft een verkeerd beeld van the manager, omdat de mensen alleen de beelden van televisie kennen. The manager is een warme en vrolijke persoon met een goed gevoel voor humor. Als we een dag voor de wedstrijd het hotel ingaan zitten we na het eten meestal bijeen met de staf. Dan komen de flessen wijn op tafel en rolt de ene na de andere grap van zijn tong”, grijnst Meulensteen.

“The manager is veel meer dan een trainer alleen”, vervolgt hij. “Ook het geschil tussen Cristiano Ronaldo en Wayne Rooney (naar aanleiding van het duel tussen Engeland en Portugal op het WK van 2006, red.) heeft hij op weten te lossen waar iedereen had verwacht dat Cristiano Engeland zou moeten verlaten. ” De twee, en met name de Portugees, speelden vervolgens het beste seizoen in hun tot dusver nog prille carrière. Mede door zijn weergaloze spel sloot het Engelse publiek C-Ron weer in zijn armen.

Toch zag met name Meulensteen nog de nodige punten die voor verbetering vatbaar waren. “Cristiano wilde altijd het ultieme doelpunt scoren. Vanuit iedere positie probeerde hij de bal in de kruising te jagen. Ik ben twee jaar geleden individueel met hem gaan trainen om zijn techniek op een functionele manier te gebruiken. Vaak was een bekeken schuiver genoeg in plaats van de bal zo hard mogelijk in de driehoek te poeieren. Ik zag dat de verdedigers zijn schoten steeds makkelijk konden blokken. Hij is overigens een hele leergierige jongen waar je prettig mee kunt samenwerken. Hij wil overal in uitblinken en niet alleen de beste voetballer zijn, maar ook de mooiste. Zelfs op het veld! Wat dat betreft heeft hij veel weg van David Beckham.” Aan de hand van het analyseren van wedstrijdbeelden gaat Meulensteen aan de slag met het Portugese wonderkind. Het eindresultaat mag er wezen. De technicus laat de laatste twee seizoenen in totaal 68 keer het net bollen, waarvan 42 maal het afgelopen voetbaljaar. Een aantal dat Ronaldo nog niet in de vijf jaar daarvoor bij elkaar had weten te verzamelen.

2008. Nadat Marco van Basten als bondscoach tijdens het WK en EK vroegtijdig wordt uitgeschakeld met Oranje krijgt hij ook zijn nieuwe club Ajax niet aan de praat. Tijdens zijn debuut op 30 augustus gaat de voormalige aanvaller van weleer dan ook onderuit bij laagvlieger Willem II. Met de trainerscarrière van de gewezen balartiest wil het maar niet vlotten. In tegenstelling tot die van René Meulensteen. Waar de nodige en niet de minste voetballers, van Davids tot Van Bommel en van Perez tot Seedorf, Van Basten liever op de golfbaan zien dan in de dug-out lopen wereldtoppers als Cristiano Ronaldo en Ruud van Nistelrooij weg met René Meulensteen. “Ik trainde regelmatig met hem op acties, techniek en passeerbewegingen. Niet dat er plotseling allerlei scharen uit rolden, maar ik werd me wel bewust van wat ik wel en niet moest doen. Ik ben er echt beter door gaan spelen”, aldus de huidige aanvaller van Real Madrid.

Op 3 september wordt de tot dusver anonieme rol van René Meulensteen bij de Champions League-winnaar eindelijk beloond. Samen met assistent manager Mike Phelan gaat Meulensteen Sir Alex Ferguson direct assisteren en krijgt hij de rol van First Team Coach toebedeeld. “Eigenlijk is er niet zo gek veel veranderd. Het beestje moet gewoon een naam hebben. De veldtrainingen nam ik al gedeeltelijk voor mijn rekening. Het enige verschil is dat ik nu op de bank zit tijdens wedstrijden en dat ik een gedeelte van de wedstrijdbespreking voer. Vorig seizoen analyseerde ik de wedstrijden vanaf de tribune. Nu vorm ik met the manager en Mike Phelan een drie-eenheid. Er worden geen individuele beslissingen genomen. Alles gaat in samenspraak. Ja, ook de opstelling. Daarnaast train ik de spelers nog altijd individueel als dat nodig is.”

Een Nederlandse trainer die zijn stempel drukt op de hoofdmacht van de populairste en grootste club ter wereld. Ondergewaardeerd in Nederland, geprezen door de wereldtop. Vreet het aan Meulensteen dat hij in zijn geboorteland niet het krediet heeft gekregen waar hij aan de overkant van de Noordzee wel op kan rekenen? “Nee, totaal niet, boeit ook niet. Als the manager en de spelers het in je ziet zitten geeft dat genoeg voldoening. ” Heeft Meulensteen de ambitie om Ferguson ooit op te volgen? “Daar houd ik me niet mee bezig. Als ik tot het einde van mijn carrière deze rol kan blijven vervullen ben ik daar tevreden mee. Ik werk bij mijn favoriete club en heb het er fantastisch naar mijn zin. Daarnaast moet ik ook zeggen dat de opvolger van The Manager een loodzware erfenis meekrijgt. Hij is onvervangbaar.”

Maar ook de positie van Meulensteen is inmiddels onomstreden bij The Red Devils. Met zijn techniektrainingen zorgde hij voor een revolutie binnen het Engelse voetbal, dat momenteel zijn hoogtijdagen viert, en is hij medeverantwoordelijk voor de hedendaagse successen van de club waar hij als klein menneke al van droomde. Het Theatre of Dreams is werkelijkheid geworden voor de nuchtere dorpsjongen uit Beugen.