De Piloot van Old Trafford. Na twee nederlagen en het aanstaande bezoek van koploper Chelsea is het crisis bij Manchester United.
Ondertussen werkt de Nederlander René Meulensteen onverdroten aan de toekomst van de club. Over tien jaar kan de vierde gouden generatie er staan.
‘Ik heb Alex Ferguson bij mijn aanstelling in 2001 onmiddellijk duidelijk gemaakt dat dit een project op de lange termijn is. Ik ben begonnen met jeugdspelers die toen negen jaar waren en nu dertien zijn. Het duurt dus nog vijf jaar voor de eerste voetballers van die generatie – het speerpunt – doorstoten naar de hoofdmacht van Manchester United. Voor je prijzen wint met die generatie, ben je tien, vijftien jaar verder. Maar daarna moet het lopen.”
Hier spreekt geen Britse voetbalberoemdheid die ruimschoots zijn sporen heeft verdiend in de Premier League, maar René Meulensteen. De 41-jarige adept van Wiel Coerver is in eigen land nauwelijks bekend, begon als voetballer ooit bij vierdeklasser Vios in zijn dorp Beugen (Brabant) en kwam nooit verder dan de Groesbeekse hoofdklasser De Treffers. In 2001 werd hij bij United coach individual skill development en sinds vorige maand is hij bovendien trainer van de reserves van de Engelse voetbalgrootmacht.
Achter de balie van Carrington, sinds 1999 het trainingscomplex van Manchester United, zit de beminnelijke Suzie. Deze vrouw van boven de zeventig hoort bij de inboedel
van de Engelse grootmacht en zat al op de receptie toen de club nog de burelen had op stadion Old Trafford. Het was deze grandma die Meulensteen trof toen hij in 2001 voor het eerst Carrington bezocht en hij viel gelijk voor haar en Manchester United. “Deze club is zo groot maar heeft ook iets heel familiairs.”
Carrington heeft veertien voetbalvelden, een indoor kunstgrasveld, een fitnesszaal, een zwembad, een sauna en nog veel meer toeters en bellen. Alle voorwaarden zijn aanwezig om de eigen bewering – The best football club in the world. Both on and of the pitch – gestalte te geven, met als voorname bron een vaak florerende jeugdopleiding. “De infrastructuur is helemaal in orde”, zegt Mike Glennie, coördinator jeugdontwikkeling bij de club. ,,Maar het ontbrak ons in de opleiding aan een kundige piloot. Die piloot hebben we sinds 2001.” René Meulensteen dus.
Het zal niemand zijn ontgaan dat de beste voetbalclub van de wereld dezer dagen in de grootste crisis verkeert van het afgelopen decennium. De ploeg van Sir Alex – negentien jaar succesvol manager – werd vorige week afgeslacht (4-1) door Middlesbrough en staat in de Premier League dertien punten achter op koploper Chelsea, dat uitgerekend morgen op bezoek komt in Old Trafford. De geblesseerde aanvoerder Roy Keane maakte aansluitend in een interview zijn collega’s met de grond gelijk en de rust was nog lang niet terug toen woensdagavond in de Champions League met 1-0 werd verloren van Lille, de nummer zes van Frankrijk. En alsof dat allemaal nog niet genoeg is vecht George Best – de beroemdste zoon van Manchester United – ondertussen in een Londens ziekenhuis voor zijn leven. Het gaat te ver om te zeggen dat alle hoop is gevestigd op een voormalige voetballer uit Beugen, maar in deze donkere dagen wordt Meulensteen door zijn collega’s in Carrington de hemel in geprezen. Daarbij gesteund door pagina’s grote krantenartikelen over de Hollandse visionair die in eigen land niet is toegelaten tot de cursus oefenmeester betaald voetbal, maar Manchester United aan een vierde grote generatie voetballers moet helpen.
De eerste generatie (De Busby Babes, genoemd naar de toenmalige manager Matt Busby) verongelukte in februari 1958 bijna geheel op het vliegveld van München bij een crash, nog voor ze Europa kon veroveren. De tweede generatie (met George Best) won in 1968 de Europa Cup aan de hand van diezelfde Busby, die de ramp had overleefd. De derde generatie liet lang op zich wachten maar was de Class of ’92. Het jeugdteam met David Beckham, de broers Neville, Paul Scholes, Nicky Butt en Ryan Giggs won vele titels en pakte in 1999 zelfs de treble: Engels kampioen én winnaar van de Champions League en FA Cup. En logenstrafte daarmee de opmerking van tv-personality en voormalig Liverpool- verdediger Alan Hansen dat je ‘met kids geen prijzen kon winnen’.
In 1999 kregen de jeugdopleidingen van voetbalclubs in Engeland een nieuwe naam (Academy’s) en een nieuw gezicht. Tot dan mochten spelers pas vanaf hun veertiende jaar naar een profclub. Op de academy’s kunnen voetballertjes vanaf acht jaar terecht. Omdat Ferguson al snel niet tevreden was over de ontwikkeling van de opleiding van United, ging hij op zoek naar expertise buiten de club, om de jeugdspelers technisch beter te maken. Na een tip kwam hij terecht bij Meulensteen, een trainer die op dat moment in een Arabisch oliestaatje werkte volgens de Coerver-methode: oefenen op technische vaardigheden in een tegen een situaties. Meulensteen had zich de methode eigen gemaakt in Qatar, waar hij drie jaar lang aan de zijde van Coerver werkte.
Ferguson belde Meulensteen op die voor vijf dagen overkwam naar Manchester. Uitgebreide gesprekken volgden, de man uit Beugen kreeg een driejarig contract, ging met de jeugd aan de slag en gaandeweg ook met Manchesters grote sterren. En maakte snel indruk, getuige een opmerking onlangs van spits Ruud van Nistelrooij in Voetbal International: ‘Met Meulensteen werkte ik veel op techniek en passeerbewegingen. Niet dat dat ik er plotseling allerlei scharen uitgooide, maar het maakte me wel bewust wat ik wel en niet moest doen.’
Op Carrington kreeg Meulensteen de gelegenheid de lessen van Coerver te vervolmaken tot een eigen leerplan voor een topvoetballer. Fysiek, tactiek, mentaliteit en techniek, dat zijn de vier poten waarop Meulensteens methode is gebasseerd. “Het verschil tussen een goede hedendaagse voetballer en een topvoetballer zoals Cruijff, Pelé, Beckenbauer en Best waren, zit hem in de technische vaardigheden. Dat soort voetballers heeft de bewegingen en trucs om in een tegen een situaties een tegenstander uit te spelen. Arjen Robben heeft dat ook. Omdat zijn vader hem naar buiten stuurde en hem tot vervelens toe liet oefenen op de bewegingen van Coerver.”
De ster van Meulensteen stijgt snel op Carrington, nu hij half oktober de naar Bolton Wanderers vertrokken tweede trainer Ricky Sbragia opvolgde. “Het tweede is de laatste stap van de jeugdopleiding en de eerste stap in de proftak. Vaak is de aansluiting niet goed, dus de baan is geknipt voor mij. Ik weet namelijk precies wat er op de academy gebeurt want ik blijf ook de jeugd begeleiden. Bovendien ben ik hier – op uitnodiging van de Engelse bond – bezig met de opleiding tot trainer betaald voetbal. Ik ben geen toekomstplanner maar houd wel graag opties open.”
Plots is de stap naar het allerhoogste bij Manchester United – manager – nog heel klein. “Maar daar loop ik niet op vooruit”, zegt Meulensteen, die alleen in Qatar hoofdtrainer was van twee clubs. “Als ik daar wat op zeg, worden snel verkeerde conclusies getrokken. Bovendien is het maar de vraag wat de Glazers (de Amerikaanse aandeelhouders die United sinds deze zomer voor het overgrote deel bezitten, red.) willen als Ferguson opstapt. Aanvankelijk leek Ferguson te stoppen, toen bleef hij en nu wordt per jaar bekeken of hij verder gaat. Dat hij een keer stopt is zeker, maar het is niet mijn taak me daar druk over te maken. In elk geval beviel me het hoofdtrainerschap in Qatar uitstekend.”
Vier jaar Manchester – hij woont er met vrouw en drie kinderen – zorgden voor een Manchester accent, al is ook de Brabantse tongval nog duidelijk hoorbaar. “Ik verloochen mijn roots niet. Ik heb laten zien dat je met doorzettingsvermogen veel kunt bereiken. Vijf jaar lang heb ik bij mijn oom in een banketfabriek gewerkt. Dan weet je wat het is om een baan van acht tot vijf te hebben die je eigenlijk niet wil. Zoiets sterkt je. Je wordt vastberaden om verder te komen.”
In de achtertuin van het ouderlijk huis voetbalde hij vroeger en was hij in gedachten speler van Manchester United. “Eigenlijk is het vreemd, want zoveel zag je toen nog niet van het Engels voetbal. Maar als Manchester United in de Cup Final stond, had ik voor die club een zwak. De geschiedenis is de grote kracht van United. De vliegtuigramp van 1958 en het vervolg, draagt Manchester nog altijd vol trots mee. Het maakt niet uit hoe groot de tegenslag is, United komt er altijd bovenop, zo’n sfeer proef je hier. Ook nu valt alles en iedereen over de club heen maar paniek is niet nodig: er is het vermogen to bounce back.05